Yazar: Sung Ji Yeon

100 üst düzey şefin katıldığı, üst düzey yemeklerin yarıştığı kıyasıya bir yarışma olan ‘Culinary Class Wars 2 (Mutfak Sınıfı Savaşları 2)’ yarışmasında hem Koreli hem de uluslararası izleyicilerin dikkatini çeken yemekler arasında bir tanesi öne çıktı. Çam fıstığından yapılan bir erişte yemeği olan ‘jatguksu’. İçinde hiçbir et çeşidi ya da baskın bir aromalı baharat bulunmamasına ve tamamen bitkisel olmasına rağmen, bu tek kâse, insanların canını çektiren bir yemek olarak ün kazandı. Ve aslında, bunun içinde bir gelenek ve bir felsefe yatıyor.

Netflix’te yayınlanan bu reality şovda (gerçek hayat izlencesi) dünyaca ünlü 100 şef yemek pişirerek birbirleriyle yarışıyor. Etkileyici kariyerlere sahip şeflerin yaptığı yemeklerin arasında, katılımcıların çoğunun çok merak ettiği bir yemek oldu: ‘Saygıdeğer Seonjae (Venerable Seonjae)’. Geleneksel olan bu yemek, Kore tapınak mutfağından bir lezzet. Yemekte et ya da hayvansal ürün kullanımını olmamalı. Yani et veya balık gibi hayvansal malzemeler kullanılmıyor ve hatta osinchae (normal vejetaryen yemeklerinde kullanılan beş keskin sebze: yeşil soğan, sarımsak, frenk soğanı, yabani sarımsak ve soğan) bile yok. İzleyicilerin yemek hakkındaki düşünceleri ise neredeyse aynıydı: “Tapınak yemekleri gerçekten ne kadar iyi olabilir ki?” veya “Bu mutfak savaşında sadece sebzeler ve birkaç fermente malzeme ile herkes yarışmak zorunda kalacak?” Yani beklentiler düşüktü.

Ancak şeflerin tarafından sunulan her yemek büyük övgülerle karşılandı. Bu yemeklerin arasında, izleyicilerin ve basının en çok dikkatini çeken yemek ise ‘Seungso-jat-yachae-guksu (jatguksu)’ oldu. Seungso, ‘saygıdeğer birinin gülümsemesi’ anlamına gelmektedir ki; bu isim, bu erişte yemeğinin, manevi uygulamaların zorluklarına rağmen saygıdeğer birinin yüzüne bir gülümseme getirdiği anlamını taşır. Özellikle jat (çam fıstığı) ve guksu (erişte) ile yapılan bir kâse erişte yemeğinde, saygıdeğer birini gülümsetebilecek ne tür bir lezzet olabilir ki?

Adı beklentileri yükseltse de hazırlama yöntemi şaşırtıcı derecede basit. Çam fıstıkları kuru bir tavada kavruluyor. Lezzetlerini olabildiğince ortaya çıkarmak için ince ince doğranıp su ve tuzla karıştırılıyor. İşte bu, çorba oluyor. Erişteleri hazırlamak da karmaşık değil: Haşlanmış kabak ve ıspanak blenderdan geçirilip süzülüyor ve elde edilen sıvı yavaş yavaş una yedirilerek hamur haline getiriliyor. Erişteler makarna makinesiyle yapılıyor, haşlanıyor, üzerine çam fıstığı suyu dökülüyor ve garnitür olarak salatalık, Kore kavunu ve susam ekleniyor.

Jatguksu’nun popülerliği sayesinde insanlar Kore tapınak yemeklerine daha fazla önem göstermeye başladı ve birçoğu bu yemeklerin kadim tarihine oldukça şaşırdı. Bunun nedeni, Kore Budist geleneği ile günlük halk yemek kültürünün buluşmasından doğan ve tapınaklarda keşişlerin günlük yemekleri ve toplu yemek ritüelleri aracılığıyla nesilden nesile aktarılan, 1700 yıllık eşsiz bir mutfak geleneğine sahip olması.

Tapınak mutfağına olan ilgi son yıllarda yükselişe geçen bir alan.  Bu ilgi sadece halk arasında değil, kendine özgü nitelikler geleneksel bağlamların ötesinde olması, dünya genelinde önde gelen şefler tarafından da mutfak ufuklarını genişletmek inceledikleri bir kültürdür. 2025 yılında Ulusal Somut Olmayan Kültürel Miras olarak ilan edilen Kore Budist mutfağı, sağlık yararları ve sürdürülebilir değerleri nedeniyle genç nesiller arasında da ilgi görmektedir.

Unutulmaz bir lezzet deneyimi yaşamak istiyorsanız, saygıdeğer Seonjae’nin jatguksusunu evde yapmayı neden denemiyorsunuz? O tek kâse, yeni bir mutfak dünyasına atacağınız ilk adım olabilir.

Yemeğin tarifi ve kaynak: Food on Screen